Zenki – Współdziałająca całość
Jeden z kluczowych tekstów Dōgena, w którym mówi o współzależnym wyłanianiu osoby i świata w praktyce zazen shikantaza.
※
Kiedy wielka droga buddhów jest całkowicie przenikana jest uwolnieniem i urzeczywistnieniem.
Uwolnienie oznacza, że życie uwalnia się od życia i śmierć uwalnia się od śmierci. Dlatego jest to jednocześnie wychodzenie z życia i śmierci, wchodząc do życia i śmierci, będące razem całkowitym przenikaniem wielkiej drogi. To jednocześnie porzucanie życia i śmierci oraz przekraczanie życia i śmierci, będące razem całkowitym przenikaniem wielkiej drogi.
Urzeczywistnienie to życie, a życie to urzeczywistnienie. W czasie tego urzeczywistnienia, nie ma niczego poza urzeczywistnieniem całości-życia i nie ma niczego poza urzeczywistnianiem całości-śmierci. To współzależne funkcjonowanie sprawia, że życie jest życiem, a śmierć śmiercią. W takiej właśnie chwili urzeczywistniania tego funkcjonowania, nie jest to ani duże ani małe, nie jest całym światem ani jego częścią, nie jest wiecznością ani krótką chwilą. Życie w tej chwili jest w tym funkcjonowaniu, a to funkcjonowanie jest życiem teraz.
Życie nie jest przychodzeniem, życie nie jest w odchodzeniem. Życie nie pojawia się w tej chwili, ani nie staje się. Życie jest chwilą współdziałania całości i śmierć jest chwilą współdziałania całości. Musisz wiedzieć, że pośród niezliczonych dharm współtworzących ja, jest zarówno życie, jak i śmierć.
Powinieneś w ciszy zastanowić się, czy to życie w tej chwili współistnieje z niezliczoną ilością dharm, czy nie? Czy te niezliczone dharmy są częścią tego życia, czy nie? Nie istnieje ani jeden czas, ani jedna dharma, które nie są życiem. Nie ma ani jednej dharmy, ani jednego umysłu, które nie są życiem.
Patrząc na życie, jako czas osoby płynącej łodzią, to osoba stawia żagiel, steruje, wiosłuje, ale jednocześnie jest ona niesiona przez łódź. Nie ma żadnej osoby w oddzieleniu od łodzi. Łódź jest łodzią, ponieważ ktoś nią płynie. Powinieneś praktykować i studiować taki właśnie czas. W takiej właśnie chwili nie ma niczego innego poza światem łodzi. Zarówno niebo, woda, brzeg, wszystko jest tym jednym czasem łodzi, który jest różny od czasu nie bycia na łodzi. Dlatego też, ja tworzę życie, a życie tworzy mnie. Płynąc łodzią, ciało, umysł, bezpośrednie i pośrednie warunki, wszystko razem jest współzależnym funkcjonowaniem łodzi. Cała ziemia i cała przestrzeń są razem w tym współzależnym funkcjonowaniu łodzi. Życie to ja, a ja to życie. To jest, jak to.
Engo Kokugon oshō powiedział: “Życie to chwila współdziałania całości i śmierć to chwila współdziałania całości”.
Powinieneś praktykować i studiować te słowa jako zasadę „chwili współdziałania całości życia”, poza początkiem i końcem oraz jako cała wielka ziemia i cała przestrzeń, która nie przeszkadza „chwili współdziałania całości życia” i „chwili współdziałania całości śmierci”. Czasu „chwili współdziałania całości śmierci”, która będąc całą wielką ziemią, całą przestrzenią, nie przeszkadza „chwili współdziałania całości śmierci” ani „chwili współdziałania całości życia”. W ten sposób życie nie przeszkadza śmierci, a śmierć nie przeszkadza życiu. Cała wielka ziemia, cała przestrzeń są zarówno w życiu, jak i w śmierci.
Nie jest jednak tak, że jedna część całej wielkiej ziemi, całej przestrzeni jest współdziałającą całością życia, a druga współdziałającą całością śmierci. Nie jest to ani jednym ani dwoma, ani różnym ani dokładnie tym samym, ani tożsamością ani wielością. Dlatego, zarówno życie jest chwilą współdziałania całości wszystkich dharm i śmierć jest chwilą obecną współdziałania całości wszystkich dharm. Nie-życie i nie-śmierć także są chwilą obecną współdziałania całości. Chwila obecna współdziałania całości to życie i śmierć. Dlatego też, współdziałająca całość życia-śmierci jest świadomym poruszaniem ręki kogoś pełnego siły i poruszaniem ręki bezwiednie szukającej poduszki przez sen. Jest to urzeczywistnianiem niezliczonych cudownych mocy światła.
W takiej właśnie chwili urzeczywistniania, ponieważ jest to urzeczywistnianiem współdziałania całości, nasz pogląd i rozumienie jest taki, że nie ma innego urzeczywistnienia poza tym teraz. Jednakże przed tym urzeczywistnieniem były wcześniejsze chwile współdziałania całości. Chociaż były wcześniejsze chwile współdziałania całości, to nie przeszkadzają one współdziałaniu całości teraz. Dlatego też takie poglądy i rozumienie są konkretnie urzeczywistniane chwila za chwilą.
Shōbōgenzō Zenki (22 rozdział)
Wygłoszone do grupy świeckich osób w rezydencji zarządcy prowincji Unshū, obok Rokuharamitsuji, Yoshū, 17 dnia 12 miesiąca (księżycowego) 3 roku ery Ninji (9 stycznia 1243).
