Zazen Dogena Zenji

修証一等 – siusiou ittou, co znaczy praktyka = potwierdzenie (証 w złożeniu czytane siou, samodzielnie czytane jest jako „satori” na Zachodzie często tłumaczone jako oświecenie. Patrz poniżej po szersze wyjaśnienie)

Dogen Zenji używał różnych terminów na określenie zazen, które propagował. Popatrzenie na oryginalne ideogramy i ich różne znaczenia może być pomocne w zrozumieniu tego, czym jest zazen. 

Shikan taza (sikan tadza) 只管打坐

只 shi – tylko, jedynie, nic poza

管 kan – przewód, rura

打 ta – uderzać

坐 za – siedzenie

Wyrażenie to tłumaczone jest jako „tylko siedzenie”. Sam termin „sikan” odnosi się ogólnie do praktyki, na przykład tylko jedzenie, tylko chodzenie itp. Oznacza to bycie ciałem i umysłem w tym, co się robi, będąc skupionym, a jednocześnie uważnym. To naturalne działanie pochłonięcia czynnością, którą w danej chwili się wykonuje, bez podziału na robiącego, robione i robienie. Czasami używa się analogii wirującego bąka na zobrazowanie tego, czym jest sikan tadza. Jeśli wirujący bąk jest w równowadze, to wygląda jakby stał w miejscu. Wydaje się być nieaktywny, a w rzeczywistości jest to najwyższy rodzaj aktywności.
Shikan taza według Dogena Zenji jest ostatecznym możliwym sposobem wyrażenia buddha-dharmy, podobnie jak „takość”. Nie chodzi tu o jakiekolwiek siedzenie w normalnym rozumieniu tego słowa. Dla Dogena Zenji shikan taza, to ostateczny koan.

Jijuyu zanmai (dzidziuju dzanmai) 自受用三昧

Termin ten pochodzi z tekstu Bendowa, gdzie Dogen Zenji szerzej wyjaśnia czym jest zazen, którego naucza.

自 ji – ja lub naturalnie, samo z siebie

受 ju – przyjmować

用 yu – używać, funkcjonowanie

三昧 „dzanmai” jest transliteracją sanskryckiego terminu samadhi. Jednym z japońskich tłumaczeń tego terminu jest „toudzi”, co dosłownie znaczy utrzymywać na równi, widzieć bezstronnie. Można to też przetłumaczyć jako równowaga czy też harmonia.

Jednym z możliwych tłumaczeń całego terminu jest „harmonia przyjmowania-i-funkcjonowania pełnego ja”, „osadzanie się jako w pełni funkcjonujące życie” lub „samowypełniające się życie”. Przyjmowanie rzeczywistości i funkcjonowanie na bazie tego, co prawdziwe czyli współzależności mnie i świata, dawania i brania, bycia jednostką i częścią życia jako całości czy też współistnienia. Roshi Kodo Sawaki tłumaczył to pojęcie jako: „Czynienie siebie sobą poprzez siebie, czy za pomocą siebie”. Termin „dziko” 自己 użyty w tym wyrażeniu, ma w buddyzmie dwa znaczenia – „ja” w sensie personalnym i „ja” w znaczeniu „pełnego ja”, czy też „prawdziwej tożsamości”. Roshi użył tego określenia we wszystkich możliwych częściach zdania pokazując oba te aspekty. Podobnie, jak Dogen Zenji w jego najsławniejszych słowach z Genjo koan: „Praktykowanie Drogi Buddhy, to zgłębianie siebie (ja w sensie prawdziwej lub pełnej tożsamości). Zgłębianie siebie, to zapominanie o sobie (oddzielonym ja). Zapominanie o sobie (oddzielonym ja), to bycie potwierdzanym przez wszystkie rzeczy. Bycie potwierdzanym przez wszystkie rzeczy, to puszczanie ciała i umysłu siebie (oddzielonego ja) oraz ciała i umysłu innych (jako oddzielonych ode mnie). Ślad tego urzeczywistnienia, które nie może być w żaden sposób uchwycone, jest kontynuowany bez końca.”

Shusho (siusiou) 修証

修 – „siu” to w skrócie praktyka

証 – „sio” znaczy potwierdzenie. Kiedy ten ideogram używany jest samodzielnie, nie w złożeniu, czyta się go „satori”. Istnieje kilka różnych ideogramów czytanych tak samo „satori” i często są one wszystkie tłumaczone jako „oświecenie”. Jednakże, każdy z nich ma inny niuans. Ten wywodzi się z dłuższego wyrażenia 聞思修証 monshi shushou (monsi siusiou), co znaczy słuchać, myśleć, praktykować, potwierdzać. Po usłyszeniu nauk, zastanawiamy się nad nimi i praktykujemy je w formie zazen, potwierdzając je swoim życiem. Dla Dogena zazen jest praktyką rezultatu, który nazywał „siusiou icinjo” 修証一如 lub „siusiou ittou” 修証一等 – praktyka-potwierdzenie, jako jedno pojęcie, czy też jedność lub tożsamość praktyki i urzeczywistnienia.
Inne ideogramy czytane „satori” i tłumaczone „oświecenie”, to 悟 „go” – urzeczywistnić i 覚 „kaku” – przebudzić się. Pierwszy jest przeciwieństwem 迷 „majou” zagubienia, pomieszania, a drugi 夢 „jume” snu.

To są najważniejsze terminy opisujące zazen Dogena Zenji, choć używał jeszcze kilku, o których może powiem przy innej okazji.

  •  
  •