Szata buddyjska

W tradycji Soto Zen częścią ceremonii otrzymania wskazań jest również otrzymanie szaty. W przypadku ludzi świeckich jest to symboliczna szata nazywająca się rakusu. Kapłani noszą zwykle większą szatę nazywaną po japońsku kesa lub okesa, ale używają także rakusu. W szkole Soto, kesa oraz rakusu uważane jest przede wszystkim za szatę praktyki, a nie jedynie za strój ceremonialny. Dogen Zenji zalecał, aby nosić je przede wszystkim, kiedy siedzimy w zazen.
Wzór szaty kesa został wymyślony przez Buddhę Siakjamuniego i wykonany przez jego ucznia Anandę. Jest ona zszyta z wielu małych kawałków materiału na wzór pól ryżowych. Istnieją trzy podstawowe wzory: pięciorzędowa kesa, siedmiorzędowa oraz kesa mogąca liczyć od dziewięciu do dwudziestu pięciu rzędów. Pierwotnie było to jedyne ubranie mnichów, jak też jedna z niewielu rzeczy jakie posiadali. Pięciorzędowe kesa było noszone przy ciele jako warstwa spodnia. Siedmioczęściowe ubierano na wierzch zostawiając odkryte prawe ramię. Kesa o większej liczbie części ubierano, kiedy było zimno. Współcześnie pomniejszone pięciorzędowe kesa czyli rakusu, w Soto Zen pełni rolę symbolicznej szaty i jest noszone także przez osoby świeckie, które przyjęły wskazania. Ma ono formę niewielkiego prostokąta zawieszonego na szyi za pomocą specjalnych ramiączek. Siedmioczęściowe kesa jest noszone przez kapłanów jako szata codzienna, kesa o większej liczbie rzędów noszone jest jedynie na jakieś szczególne okazje, a rakusu przy mniej formalnych okazjach.
Szata Buddy sama w sobie jest nauką Buddhy. Wyraża to zarówno sposób w jaki jest zrobiona, jak też wiersz recytowany przed założeniem kesa lub rakusu:

Bezmierna jest szata wyzwolenia,
szata bezforemna, szata pola dobrodziejstwa.
Z czcią noszę naukę Tathagaty,
szeroko wyzwalając wszystkie istoty.

Pierwotnie kesa było szyte z wyrzuconych kawałków materiału, które nie miały wartości z konwencjonalnego punktu widzenia. Nawet jeśli współcześnie szyjemy rakusu lub kesa z nowego materiału, to tniemy materiał na małe kawałki sprawiając, że dla większości ludzi traci ono wartość. Więc szata buddyjska symbolizuje jednocześnie coś, co nie budzi pożądania oraz to, że wszystkie rzeczy mają wartość, nawet te z pozoru nikomu niepotrzebne. Zszycie razem tych różnych kawałków jest odbiciem rzeczywistości, której wyrazem jest buddha-dharma, że wszystko ma dwa aspekty jest jednocześnie niezależną częścią, jak też całością będącą współistnieniem, tym co uwarunkowane i tym co nieuwarunkowane, bezforemną formą, dobrodziejstwem. Specjalny ręczny szew tworzący równe linie, w formie kropek na prawej stronie i kresek na lewej, symbolizuje zazen. Nasza praktyka jest tym co łączy, to co z pozoru wydaje się być oddzielone.
Pierwotny kolor, na jaki farbowano zszyte kawałki, to rdzawy brąz w sanskrycie kasiaja, po japońsku kesa. Od tego koloru wywodzi się nazwa szaty. Był to kolor ziemi w miejscu, gdzie żył Buddha. Pierwotnie używano jeden kolor, współcześnie używa się różnych kolorów. Często jest to czarny lub brązowy.
Pierwotnie mnisi indyjscy nosili jedynie kesa, jednakże kiedy buddyzm rozprzestrzenił się na północ, chłodniejszy klimat wymusił używanie dodatkowych ubrań. Te dodatkowe elementy także określa się nazwą szaty buddyjskiej, chociaż pierwotnie nazwa ta dotyczyła jedynie kesa. Jeśli chodzi o ludzi świeckich, to w Japonii poza rakusu, które zakładają na codzienne ubranie, nie używają zwykle żadnych dodatkowych specjalnych szat.
Większość powyższych informacji dotyczy tradycji nazywanej po japońsku „nyoho” czyli dosłownie „dharma takości”. W tym stylu szyje się szatę ręcznie, często sobie samemu. Ten sposób był propagowany w Japonii w ubiegłym wieku głównie przez Roshiego Kodo Sawaki oraz jego uczniów. Został on przekazany na Zachód i jest tutaj najbardziej popularny. Istnieje również drugi sposób szycia szaty w japońskiej szkole Soto, według którego rakusu ma trochę inną formę oraz posiada plastikowe lub drewniane kółko.

Kapłan w okesa oraz świeccy praktykujący w rakusu.

  •  
  •