Ślubowanie

W praktyce zen ślubowanie to kierunek praktyki. Cztery ślubowania bodhisattwy wyrażają wszelkie buddyjskie ślubowania w skondensowany sposób.

Istoty są niezliczone, ślubuję je wyzwolić.
Chciwość, gniew i niewiedza są niewyczerpane, ślubuję je zakończyć.
Bramy Dharmy są niezmierzone, ślubuję je przeniknąć.
Droga Buddhy jest niezrównana, ślubuję ją praktykować.

W pierwszym ślubowaniu „istoty”, po japońsku „siudzio”, co dosłownie znaczy „żyjące istoty”, odnosi się do wszystkiego, co istnieje.  Wyzwolić, w oryginale dosłownie przeprowadzać czy przeprawiać. W buddyzmie mówi się o wyzwoleniu, jako przejściu z brzegu cierpienia (samsary) do brzegu wyzwolenia (nirwany). Jest to jedynie pewna metafora. W rzeczywistości oba te „brzegi” są tu i teraz, w tej chwili. Chodzi tu bardziej o przekroczenie oddzielenia pomiędzy „mną”, a „innymi”. Widzenie tej chwili jako personalnego cierpienie, czy jako pozbawiony personalnego cierpienia, zależy od tego, jak rozumiemy siebie i świat. Wyzwolić, można rozumieć, jako wyzwolić innych od naszego ego. Prawdziwa rzeczywistość wolna od cierpienia, to doświadczanie życia jako całości i współzależności mnie oraz wszystkich istot, rzeczy, zjawisk. Obejmuje to także rzeczy, których zwykle nie chcemy obejmować i w wyniku, których cierpimy: ból, choroba, starość i śmierć. Praktyka wyzwolenia czyli nirwany w buddyzmie Mahajana – Wielkiego Wozu, nazywana jest „nirwaną nie przebywania w żadnym miejscu”. Bodhisattwa, czyli praktykujący Wielki Wóz, nie zatrzymuje się w mądrości z powodu współczucia (bycia jednym, współodczuwania). Nie zatrzymuje się także we współczuciu z powodu mądrości (widząc, że wszystko jest ze sobą połączone i współzależne, a jednocześnie nie posiada stałej i niezmiennej niezależnej istoty, czyli w buddyjskiej terminologii jest puste). Nazywane jest to „Środkową Drogą”, widzenie obu tych stron jednocześnie i działanie na bazie rzeczywistości, zawierającej zarówno mądrość, jak i współczucie, pustkę i formę. Innym określeniem na to jest praktykowanie nirwany – wyzwolenia pośród samsary  – złudzeń.

W drugim ślubowaniu „chciwość, gniew i niewiedza”, po japońsku „bonnou”, a w sanskrycie „klesia”, to tak zwane trzy trucizny. Są to wszelkie wewnętrzne przeszkody w widzeniu prawdy o rzeczywistości, będące przyczyną egoistycznych nawykowych czy kompulsywnych działań.

W trzecim ślubowaniu „bramy dharmy” ma kilka znaczeń. Termin „dharma” ma trzy podstawowe znaczenia: dharma, to nauka Buddhy o Dharmie, czyli prawdziwej rzeczywistości, do której się przebudził. W ten sposób określa się także w buddyzmie wszelkie zjawiska, rzeczy i działania. Więc zgłębianie dharmy w kontekście tego ślubowania obejmuje wszystkie te trzy aspekty. Dharma jako rzeczywistość zawiera zarówno studiowanie nauk buddyjskich, jak i praktykowanie ich w formie współistnienia ze wszystkimi istotami, rzeczami i zjawiskami (zazen).

W czwartym ślubowaniu „Droga Buddhy” oznacza proces czyli praktykowanie. „Praktykować” w oryginale dosłownie stawać się, tłumaczone jest często jako „osiągnąć” czy „urzeczywistnić”. W kontekście zazen shikan taza będącego praktykowaniem urzeczywistnienia, właściwszym tłumaczeniem wydaje się praktykować. Dla Dogena Zenji „Droga Buddhy” nie jest czymś do osiągnięcia w normalnym rozumieniu tego słowa. „Osiągnięcie oświecenia”, to przebudzone życie, chwila za chwilą. To, co jedynie istnieje, to „oświecone działania”, a nie oświecenie, które ma jakieś ja. Jedyną ważną rzeczą jest to, czy w tej chwili moje działanie, sposób życia, jest „oświecony”, czyli we współzależności ze wszystkimi istotami, rzeczami i zjawiskami. Roshi Kosho Uchiyama wyrażał to jako „wszystko co napotykam, jest moim życiem”. Dogen Zenji mówił też o tym w Genjo koan: „Złudzenia, to praktyka i urzeczywistnienie jako ja będące oddzielone od rzeczy. Urzeczywistnienie, to praktyka będąca urzeczywistnianiem wszystkich rzeczy, jako współzależnych z ja.”

 

Zazen Dogena Zenji

修証一等 – siusiou ittou, co znaczy praktyka = potwierdzenie (証 w złożeniu czytane siou, samodzielnie czytane jest jako „satori” na Zachodzie często tłumaczone jako oświecenie. Patrz poniżej po szersze wyjaśnienie)

Dogen Zenji używał różnych terminów na określenie zazen, które propagował. Popatrzenie na oryginalne ideogramy i ich różne znaczenia może być pomocne w zrozumieniu tego, czym jest zazen.  Czytaj dalej Zazen Dogena Zenji