Sutra Serca Paramity Wielkiej Mądrości
Serce, w sanskrycie „hridaya”, tutaj użyte w sensie sedna Sutry Wielkiej Mądrości, która ma sześćset części. Drugie znaczenie, to serce jako witalny element podtrzymywania życia praktyki, czyli pustka – główny temat tej sutry. Standardowe znaczenie terminu pustka w buddyzmie, to brak stałej, niezmiennej istoty. Inny sposób patrzenia na pustkę, to brak przywiązania, czyli puszczanie będące sercem praktyki zazen. Serce znaczy także współczucie, które jest nierozerwalnie związane w buddyzmie z mądrością. Pustka, to nieograniczona przestrzeń, otwartość, której funkcją jest współczujące działanie.
„Paramita” znaczy dosłownie „doskonałość” i jest praktyką bodhisattwy, która ma sześć aspektów: szczodrość, wskazania, cierpliwość, pilność, medytacja i mądrość. Drugie znaczenie terminu paramita, to przeprawianie na drugi brzeg – brzeg wyzwolenia od cierpienia. Wielka mądrość, to w sanskrycie „maha pradżnia”. Pradżnia, zwykle tłumaczona jako mądrość, nie oznacza zgromadzonej wiedzy, ale jedność podmiotu, przedmiotu i samego działania, czyli innymi słowy jest praktykowaniem zazen.
Sutra Serca wydaje się z pozoru negować wszystkie podstawowe nauki Buddhy. Jednakże jej prawdziwe znaczenie jest inne. Nauki buddyjskie są jedynie palcem wskazującym na samą rzeczywistość i muszą także być puszczone, jeśli chcemy ją bezpośrednio zobaczyć. Jednakże to „widzenie” oznacza tak naprawdę bycie tą rzeczywistością, ponieważ widzący, widziane i samo widzenie nie są w tym doświadczeniu oddzielone. Innymi słowy Sutra Serca mówi o doświadczeniu praktyki zazen, współbyciu i współodczuwaniu.
Sutra ta jest najbardziej popularną sutrą w buddyzmie Mahajany i najczęściej recytowaną nie tylko w szkole Zen, ale we wszystkich szkołach Wielkiego Wozu.


Bodhisattwa Współczucia głęboko praktykując doskonałość mądrości, jasno widzi pustkę wszystkich pięciu składników (ciała i umysłu) i w ten sposób przekracza wszelkie cierpienie.

Forma nie jest różna od pustki, a pustka nie jest różna od formy. Forma jest dokładnie pustką i pustka jest dokładnie formą.
Odnosi się to także do czterech aspektów umysłu – odczuwania, postrzegania, skłonności i świadomości.

Naturą wszystkich istot, rzeczy i zjawisk jest pustka, która jest poza narodzinami i śmiercią, czystością i nieczystością, wzrastaniem i zmniejszaniem. Poza formą, odczuciami, postrzeganiem, skłonnościami i świadomością. Poza oczami, uszami, nosem, językiem, ciałem, umysłem. Poza obrazami, dźwiękami, zapachami, smakami, dotykiem, zjawiskami. Poza widzeniem i świadomością. Poza niewiedzą i jej brakem. Poza starością i śmiercią oraz brakiem starości i śmierci. Poza cierpieniem, jego przyczyną, jego zakończeniem i drogą wyzwolenia z niego. Poza wiedzeniem i poza osiąganiem.

Bodhisattwa uwolniwszy się od jakiejkolwiek idei osiągania, praktykuje tą mądrość i w ten sposób wyzwala się od wszelkich przeszkód. Kiedy znikają przeszkody, znika też lęk i pomieszanie. Tym jest ostateczne wyzwolenie. Praktykując tą mądrość wszyscy buddhowie trzech czasów urzeczywistniają najwyższe całkowite przebudzenie.

Wiedz zatem, że doskonałość mądrości to cudowna formuła, wielkie światło, coś najwyższego, niezrównanego, usuwającego wszelkie cierpienie, prawda poza wszelkim fałszem. Brzmi ona: iść, iść, bez końca iść, ku miejscu ostatecznego powrotu, które jest zawsze tu i teraz.

„Kaiku – Wszystko jest pustką” kaligrafia Roshiego Kodo Sawaki

  •  
  •