Shoji – Życie-i-śmierć
Eihei Dogen

„Kiedy w życiu-i-śmierci jest buddha, nie ma życia i śmierci.”
„Jeśli w życiu-i-śmierci nie ma buddhy, nie ma pomieszania odnośnie życia i śmierci.”
Pierwsze zdanie, to słowa mistrza zen Kassana, drugie mistrza Jozana. Nie zlekceważ ich, ponieważ wypowiedzieli je ci, którzy zgłębili Drogę. Jeśli chcesz uwolnić się od życia i śmierci powinieneś je dobrze zrozumieć.

Próba znalezienia buddhy poza życiem i śmiercią, jest jak chęć dotarcia na południe jadąc na północ, albo jak szukanie Gwiazdy Północnej na południu. W ten sposób jedynie tworzysz jeszcze więcej przyczyn życia i śmierci, coraz bardziej oddalając się od wyzwolenia. Kiedy zrozumiesz, że nie ma nirwany poza tym życiem-i-śmiercią, nie będziesz musiał uciekać przed nim, ani nie będziesz gonił nirwany. Wtedy po raz pierwszy uwolnisz się od życia i śmierci.

Błędem jest myśleć, że życie staje się śmiercią. Życie jest całkowitym istnieniem tej właśnie chwili, która jednocześnie zawiera przed i po. Dlatego w buddha-dharmie życie określa się  jako poza życiem (i śmiercią). Śmierć jest także całkowitym faktem tej właśnie chwili, również zawierającym przed i po. Dlatego mówi się, że śmierć jest poza śmiercią (i życiem). (Oznacza to, że) kiedy jesteś żywy, nie ma niczego poza życiem, kiedy nadchodzi śmierć, nie ma niczego poza tym. Jeśli chodzi o życie, przyjmij je takim jakie jest, a kiedy nadejdzie śmierć niech będzie tylko to. Nie uciekaj przed niczym, ani nie goń za czymkolwiek.

Życie-i-śmierć jest samo w sobie Drogocennym Życiem. Jeżeli uciekasz przed nim, tracisz to Drogocenne Życie. Podobnie jeśli jesteś do niego przywiązany, także je tracisz. Tylko wtedy, gdy nie chwytasz ani nie odrzucasz niczego, po raz pierwszy wkroczysz do serca-umysłu buddhy. Nie próbuj mierzyć lub opisywać tego słowami. Kiedy ciało-i-umysł zostanie puszczone, będziesz w miejscu buddhy i ono cię poprowadzi. Jeśli będziesz podążać za buddhą uwolnisz się od życia i śmierci. Bez żadnego wysiłku czy myślenia o tym, sam będziesz buddhą. Jeśli to uchwycisz, nie będziesz już mieć żadnych przeszkód.

Istnieje prosty sposób, aby stać się buddhą. Nie czyń żadnego zła, nie czepiaj się ani życia ani śmierci. Współodczuwaj ze wszystkimi istotami – szanując tych, co wyżej i wspomagając tych, co poniżej. Nie odrzucaj niczego, ani nie goń za czymkolwiek. Nie oceniaj, ani nie martw się. To nazywane jest buddhą. Nie szukaj niczego poza tym.

  •  
  •