Shobogenzo Maka Hannya Haramitsu – Wielka Doskonała Mądrość
Eihei Dogen

Czas głębokiej praktyki doskonałej mądrości Bodhisattwy Współczucia jest całym ciałem, jasno widzącym pustkę pięciu składników. Pięć składników to forma, odczucia, postrzeganie, skłonności i świadomość. Są one pięcioma mądrościami. Jasne widzenie samo w sobie jest mądrością. Ta najgłębsza prawda odsłaniana jest i urzeczywistniana jako forma będąca pustką i pustka będąca formą. Jako forma będąca jedynie formą i pustka będąca jedynie pustką. Jako setki traw i nieskończona ilość zjawisk.

Sześć zmysłów i przedmioty ich postrzegania, to dwanaście mądrości. Istnieje także osiemnaście mądrości – oczy, uszy, nos, język, ciało, umysł; forma, dźwięk, zapach, smak, dotyk, przedmioty umysłu oraz świadomości oka, ucha, nosa, języka, ciała i umysłu. Istnieją również cztery mądrości – cierpienie, przyczyna cierpienia, zakończenie cierpienia oraz droga. Poza tym istnieje sześć mądrości – nieuwarunkowane dawanie, wskazania, cierpliwość, pilność, medytacja i mądrość pradżni oraz jedna doskonała mądrość urzeczywistniana właśnie tu i teraz – najwyższe całkowite, doskonałe przebudzenie. Są też trzy mądrości – przeszłość, teraźniejszość, przyszłość, sześć mądrości – ziemia, woda, ogień, wiatr, przestrzeń, świadomość, a także cztery mądrości wydarzające się każdego dnia – chodzenie, stanie, siedzenie i leżenie.

Jeden z mnichów w zgromadzeniu Buddhy Siakjamuniego pomyślał: „Powinienem oddawać cześć i kłaniać się tej najgłębszej doskonałej mądrości. Chociaż jest poza uwarunkowaniem, nie powstaje ani nie zanika, to jednocześnie jest relatywną praktyką: wskazań, medytacji, mądrości, wyzwolenia, wglądu. Jest wszelkimi rodzajami praktykujących zarówno Indywidualny Pojazd, jak też Wielki Pojazd. Jest najwyższym doskonałym przebudzeniem, Skarbem Buddhy, Dharmy i Sanghi, obracaniem cudownym kołem dharmy i wyzwalaniem wszystkich istot.”

Buddha zobaczył to i powiedział: „Tak właśnie jest, tak właśnie jest. Ta najgłębsza doskonała mądrość jest subtelna i trudna do uchwycenia.”

W tej właśnie chwili mnich zobaczył, że oddawanie czci i kłanianie się wszystkim rzeczom jest równoznaczne z oddawaniem czci i kłanianiem się mądrości. W takim momencie mądrość chociaż nie powstaje ani nie zanika, to jednocześnie przejawia się jako ta konkretna, relatywna metoda praktyki taka, jak wskazania, medytacja, mądrość, wyzwalanie wszystkich istot itd. Taka chwila oddawanie czci jest poza uwarunkowaniem. W taki sposób praktykowanie tego, co nieuwarunkowane jednocześnie jest uwarunkowaną praktyką. To oddawanie czci jest najbardziej głęboką doskonałą mądrością, subtelną i trudną do uchwycenia.

Jeden z obrońców dharmy Indra zapytał ucznia Buddhy o imieniu Subhuti: “Czcigodny, kiedy bodhisattwowie mahasattwowie chcą przeniknąć najgłębszą doskonałą mądrość, jak powinni to czynić?
Subhuti odpowiedział: “Kiedy bodhisattwowie mahasattwowie chcą przeniknąć najgłębszą doskonałą mądrość powinni widzieć ją jako pustą przestrzeń.”

Dlatego też zgłębianie mądrości samo w sobie jest pustą przestrzenią, a pusta przestrzeń to zgłębianie mądrości.

Indra zapytał Buddhę: “Czcigodny, kiedy dobrzy mężczyźni i kobiety przyjmują, utrzymują, czytają, recytują i zastanawiają się w zgodzie z Rzeczywistością, oraz nauczają innych tej głębokiej doskonałej mądrości, którą wyłożyłeś, jak mogę ich chronić? Czcigodny, proszę okaż swoje współczucie i poucz mnie.“
Subhuti w imieniu Buddhy odpowiedział: “Czy widzisz jakąś dharmę, która może być chroniona?“
Indra odparł: “Nie! Czcigodny, nie widzę żadnej dharmy.“
Subhuti powiedział: “Kiedy dobrzy mężczyźni i dobre kobiety mówią w taki sposób, to ta najgłębsza doskonała mądrość sama w sobie jest ochroną. Jeśli dobrzy mężczyźni i dobre kobiety działają w oparciu o to, co powiedziałeś, to nigdy nie są oddzieleni od najgłębszej doskonałej mądrości. Powinieneś wiedzieć, że nawet jeśli wszystkie rodzaje istot chciałyby im zaszkodzić, to nie byłoby w stanie. Jeśli chcesz ich ochraniać, powinieneś czynić tak, jak powiedziałeś. Chronienia najgłębszej doskonałej mądrości i wszystkich bodhisattwów jest ochranianiem pustej przestrzeni.“

Powinniście wiedzieć, że przyjmowanie, podtrzymywanie, czytanie, recytowanie i zastanawianie się w zgodzie z Rzeczywistością, to nic innego jak ochranianie mądrości. Chęć jej ochraniania nie jest różna od przyjmowania, podtrzymywania, czytania i recytowania.

Mój mistrz Starożytny Buddha powiedział:
„Całe ciało przypomina dzwon pośród pustej przestrzeni.
Bez rozróżniania na wiatr ze wschodu, zachodu, południa czy północy,
wyraża mądrość na równi wszystkim istotom.
Ding dong ding dong”

To jest sposób, w jaki mądrość była w sposób autentyczny wyrażana przez buddhów i przodków. Całe ciało jest mądrością, wszystko jest mądrością, każdy jest mądrością, cały wszechświat – Wschód, Zachód, Południe i Północ są mądrością.

Buddha Siakjamuni powiedział: „Shariputro, wszystkie istoty powinny składać ofiary i kłaniać się tej doskonałej mądrości, tak jak żywemu Buddzie. Powinni zgłębiać doskonałą mądrość, tak jakby składali ofiary i kłaniali się przed Buddhą. Dlaczego? Ponieważ doskonała mądrość jest Buddhą, a Buddha nie różni się niczym od doskonałej mądrości. Doskonała mądrość sama w sobie jest Buddhą, a Buddha jest sam w sobie doskonałą mądrością. Dlaczego? Dzieje się tak, ponieważ wszyscy najwyżej przebudzeni Buddhowie mają swoje źródło w doskonałej mądrości. Zarówno praktykujący Wielki Pojazd, jak i Indywidualny Pojazd, wszyscy oni pochodzą z doskonałej mądrości. Dzieje się tak, ponieważ wszystkie dobre przyczyny w tym świecie, wszystkie dobre działania, wszelkie praktyki, wszystko pochodzi z doskonałej mądrości.”

Dlatego też Buddha jest doskonałą mądrością, a doskonała mądrość, to nic innego, jak wszystkie istoty. Forma tych wszystkich istot jest pustką – nie powstaje ani nie zanika, nie jest czysta ani nieczysta, nie zwiększa się ani nie zmniejsza. Urzeczywistnianie tej doskonałej mądrości jest tym samym, co urzeczywistnianie Buddhy. Składanie ofiar i kłanianie się doskonałej mądrości jest tym samym, co oddawanie czci Buddzie. Służenie i pomaganie wszystkim istotom jest samo w sobie Czcigodnym Buddhą.

Wygłoszone do zgromadzenia w świątyni Kannon Dori, w czasie letniego okresu praktyki w 1233 roku.

  •  
  •