Shobogenzo Maka Hannya Haramitsu – Wielka Doskonała Mądrość
Komentarz Dogena Zenji d0 Sutry Serca

Czas głębokiej praktyki doskonałej mądrości Bodhisattwy Współczucia jest całym ciałem, jasno widzącym pustkę pięciu składników. Pięć składników to forma, odczucia, postrzeganie, skłonności i świadomość. Są one pięcioma mądrościami. Jasne widzenie samo w sobie jest mądrością. Ta najgłębsza prawda odsłaniana jest i urzeczywistniana jako forma będąca pustką i pustka będąca formą. Jako forma będąca jedynie formą i pustka będąca jedynie pustką. Jako setki traw i nieskończona ilość zjawisk.
Sześć zmysłów i przedmioty ich postrzegania, to dwanaście mądrości. Istnieje także osiemnaście mądrości – oczy, uszy, nos, język, ciało, umysł; forma, dźwięk, zapach, smak, dotyk, przedmioty umysłu oraz świadomości oka, ucha, nosa, języka, ciała i umysłu. Istnieją również cztery mądrości – cierpienie, przyczyna cierpienia, zakończenie cierpienia oraz ścieżki prowadzącej do zakończenia cierpienia. Poza tym istnieje sześć mądrości – nieuwarunkowanego dawania, wskazań, cierpliwości, pilności, medytacji i intuicyjnej mądrości oraz jedna doskonała mądrość urzeczywistniana właśnie tu i teraz – najwyższe całkowite, doskonałe przebudzenie. Są też trzy mądrości – przeszłość, teraźniejszość, przyszłość, sześć mądrości – ziemia, woda, ogień, wiatr, przestrzeń, świadomość, a także cztery mądrości wydarzające się każdego dnia – chodzenie, stanie, siedzenie i leżenie.

Jeden z uczniów Buddhy Siakjamuniego powiedział do siebie samego: „Powinienem oddawać cześć i kłaniać się tej najgłębszej doskonałej mądrości. Chociaż jest poza uwarunkowaniem, nie powstaje ani nie znika, to jednocześnie jest relatywną praktyką: wskazań, medytacji, mądrości, wyzwolenia, wglądu. Jest wszelkimi rodzajami praktykujących zarówno Mały Pojazd, jak też Wielki Pojazd. Jest najwyższym doskonałym przebudzeniem, buddhą, dharmą, sanghą, wyzwalaniem wszystkich istot.”
Buddha usłyszawszy to powiedział: „Tak właśnie jest, tak właśnie jest. Ta najgłębsza doskonała mądrość jest subtelna i trudna do uchwycenia.”

W tej właśnie chwili uczeń zobaczył, że oddawanie czci i kłanianie się wszystkim rzeczom jest równoznaczne z oddawaniem czci i kłanianiem się mądrości. W takim momencie mądrość chociaż nie powstaje ani nie znika, to jednocześnie przejawia się jako relatywna metoda praktyki: wskazań, medytacji, mądrości, wyzwalania wszystkich istot itd. Taka chwila oddawanie czci nazywana jest nieuwarunkowaniem. W taki sposób praktykowanie tego, co nieuwarunkowane jednocześnie jest czymś uwarunkowanym. To oddawanie czci jest najbardziej głęboką doskonałą mądrością, subtelną i trudną do uchwycenia.

Indra będący jednym z obrońców buddha-dharmy zapytał ucznia Buddhy o imieniu Subhuti: “Czcigodny, kiedy praktykujący współczucie chcą zgłębiać najgłębszą doskonałą mądrość, jak powinni to czynić?
Subhuti odpowiedział: “Kiedy chcą oni zgłębiać najgłębszą doskonałą mądrość powinni zgłębiać ją jako pustą przestrzeń.”
Dlatego też zgłębianie mądrości samo w sobie jest pustą przestrzenią. Pusta przestrzeń to zgłębianie mądrości.
Indra zapytał Buddhy: “Czczony Przez Świat, kiedy dobrzy mężczyźni i kobiety przyjmują oraz utrzymują, czytają, recytują i zastanawiają się w zgodzie z prawdziwą rzeczywistością, oraz nauczają innych tej głębokiej doskonałej mądrości, którą wyłożyłeś, jak mogę ich ochraniać? Czczony Przez Świat, proszę okaż swoje współczucie i poucz mnie.“
W tym momencie Subhuti powiedział do Indry: “Czy widzisz rzeczywistość, która może być chroniona?“
Indra odparł: “Nie! Czcigodny, nie widzę żadnej rzeczywistości, którą można by chronić.“
Subhuti powiedział: “Kiedy dobrzy mężczyźni i dobre kobiety przemawiają tak jak ty, ta najgłębsza doskonała mądrość sama w sobie jest ochroną. Jeśli dobrzy mężczyźni i dobre kobiety działają tak, jak powiedziałeś, to nigdy nie są oddzieleni od najgłębszej doskonałej mądrości. Powinieneś wiedzieć, że nawet jeśli wszystkie rodzaje istot chciałyby im zaszkodzić, to nie byłyby w stanie. Jeśli chcesz ich ochraniać, powinieneś czynić tak, jak powiedziałeś. Chęć chronienia najgłębszej doskonałej mądrości i wszystkich bodhisattwów, nie jest różna od chęci ochraniania pustej przestrzeni.“
Powinniście wiedzieć, że przyjmowanie i podtrzymywanie, czytanie i recytowanie, zastanawianie się w zgodzie z rzeczywistością, to nic innego jak ochranianie mądrości. Chęć jej ochraniania jest przyjmowaniem i podtrzymywaniem, czytaniem i recytowaniem.

Mój mistrz Starożytny Buddha powiedział:
„Całe ciało przypomina dzwon zawieszony w pustej przestrzeni.
Bez rozróżniania na wiatr ze wschodu, zachodu, południa czy północy,
wyraża mądrość na równi wszystkim istotom.
Dzyń dzyń, ding dong!”

To jest sposób, w jaki mądrość była w sposób autentyczny wyrażana przez buddhów i przodków. Całe ciało jest mądrością, wszystko jest mądrością, każdy jest mądrością, cały wszechświat – wschód, zachód, południe i północ są mądrością.

Buddha Siakjamuni powiedział: „Shariputro, wszystkie istoty powinny składać ofiary i kłaniać się tej doskonałej mądrości, tak jak samemu żywemu Buddzie. Powinni zgłębiać doskonałą mądrość, tak jakby składali ofiary i kłaniali się Buddzie. Dlaczego? Ponieważ doskonała mądrość to buddha, a buddha nie różni się niczym od doskonałej mądrości. Doskonała mądrość sama w sobie jest buddhą. Buddha jest sam w sobie doskonałą mądrością. Dlaczego? Dzieje się tak, ponieważ wszyscy najwyżej przebudzeni Buddhowie mają swoje źródło w doskonałej mądrości. Zarówno praktykujący Wielki Pojazd, jak i Mały Pojazd, wszyscy oni pochodzą z doskonałej mądrości. Dzieje się tak, ponieważ wszystkie dobre przyczyny w tym świecie, wszystkie dobre działania, wszelkie praktyki, wszystko pochodzi z doskonałej mądrości.”

Dlatego też buddha sam w sobie jest doskonałą mądrością. Doskonała mądrość, to nic innego, jak wszystkie istoty. Forma tych wszystkich istot jest pusta, nie powstaje ani nie znika, nie jest czysta ani nieczysta, nie zwiększa się ani nie zmniejsza. Urzeczywistnianie tej doskonałej mądrości jest tym samym, co urzeczywistnianie buddhy. Składanie ofiar i kłanianie się doskonałej mądrości jest tym samym, co oddawanie czci Czcigodnemu Buddzie. Służenie i pomaganie wszystkim istotom jest samo w sobie czcigodnym buddhą.

Wygłoszone do zgromadzenia w świątyni Kannon Dori, w czasie letniego okresu praktyki w 1233 roku.

  •  
  •  
  •  
  •