Shobogenzo Hachidainingaku – Osiem aspektów przebudzenia bodhisattwów (prawdziwie dojrzałych, dorosłych istot)
Dogen Zenji

Wszyscy buddhowie są [prawdziwie] dojrzałymi istotami. Poniższe osiem aspektów jest tym, do czego budzą się te dojrzałe istoty i nazywane są one ośmioma aspektami przebudzenia bodhisattwów – prawdziwie dojrzałych (dorosłych) istot. Przebudzenie ku tym naukom jest istotą nirwany. Było to ostatnie pouczenie naszego mistrza Buddhy Siakjamuniego, które wygłosił wieczorem w dniu, w którym wszedł w ostateczną nirwanę.

Po pierwsze, posiadanie niewielu pragnień. (Nie gonienie za przedmiotami pożądań pięciu zmysłów, których jeszcze nie posiadamy, nazywane jest niewielkim pragnieniem.)
Buddha powiedział: “Wiedzcie, że ktoś mający wiele pożądań i poszukujący własnego zysku, doświadcza wielu cierpień. Osoba, nie mająca wielu pragnień, nie szukająca i nie pragnąca zbyt wiele, nie ma takich smutków. Po prostu nie podtrzymujcie zbyt wielu pragnień. Powinniście ograniczać swoje pragnienia, ponieważ przynosi to wszelkie dobre zasługi. Osoba posiadająca tylko kilka pragnień nie manipuluje umysłami innych ludzi przez nieszczerość, ani nie jest pociągana przez zmysły. Umysł osoby, praktykującej ograniczenie pragnień, jest spokojny i nie jest trapiony zmartwieniami. Cokolwiek już posiadacie, jest wystarczające. Nigdy nie ma w tym niedostatku. Ci, którzy mają tylko kilka pragnień, już przebywają w nirwanie. To jest nazywane niewielkim pragnieniem.”

Po drugie, wiedzieć, co znaczy mieć dość. (Być usatysfakcjonowanym rzeczami, które już posiadamy, to wiedzieć, co znaczy mieć dość.)
Buddha powiedział: “Jeśli chcecie być wolni od wszelkich cierpień, powinniście rozważyć, co znaczy mieć dość. Stan zadowolenia to miejsce radości, spokoju i odprężenia. Ktoś, kto jest zadowolony, jest szczęśliwy nawet wtedy, gdy ma tylko ziemię do spania. Ktoś, kto nie jest zadowolony, nie jest usatysfakcjonowany nawet wtedy, gdy zamieszkuje w niebiańskim pałacu. Kto nie jest zadowolony, jest ubogi, bez względu na to, jakie może posiadać bogactwa. Kto jest zadowolony, jest bogaty bez względu na to, jakie cierpi niedostatki. Niezadowolony jest wciąż szarpany przez pięć zmysłowych pragnień, dlatego ten, który wie, czym jest prawdziwe zadowolenie, odczuwa wobec niego współczucie. To jest nazywane wiedzieć, co znaczy mieć dość.”

Po trzecie, cieszenie się spokojem. (Pozostawienie wszelkich sporów i zamieszania, przebywanie samemu w spokojnym miejscu, tym jest radosny spokój.)
Buddha powiedział: “Jeśli pragniecie doświadczyć spokoju i radości wykraczania poza uwarunkowanie, musicie pozostawić hałas oraz niepokój bycia jako ja w opozycji do innych i przebywać samemu w spokojnym miejscu. Kto tak czyni jest poważany nawet przez bogów. Dlatego też powinniście porzucić widzenie siebie jako bycia na zewnątrz rzeczy i jedynie zastanawiać się nad tym, jak zakończyć przyczynę cierpienia. Ktoś, kto jest przywiązany do widzenia siebie jako ja oddzielone od innych, jest niespokojny i przypomina ptaka żyjącego na drzewie, który martwi się, że drzewo może uschnąć. Jeśli będziecie przywiązani do rzeczy, zanurzycie się w cierpieniu, tak jak stary słoń tonący w bagnie, nie mogąc wydostać się z niego sam. To jest nazywane spokojem nieprzywiązania.”

Po czwarte, szczery wysiłek. (Nieprzerwane praktykowanie dobrych działań. Podtrzymywanie czystego i stałego umysłu, kontynuowanie nie cofając się. To jest nazywane szczerym wysiłkiem. )
Buddha powiedział: “Jeśli praktykujecie ze szczerym wysiłkiem, nic nie będzie trudne. Dlatego powinniście praktykować pilność, tak jak kapiące krople wody, które potrafią wydrążyć dziurę w skale. Jeśli praktykujący ma skłonności do lenistwa, to jest to podobne komuś, kto usiłuje wzniecić ogień trąc dwa kawałki drewna i co chwila zatrzymuje się, zanim drewno się rozgrzeje. Nawet jeśli chce wzniecić ogień w taki sposób, nigdy go nie uzyska. To jest nazywane szczerym wysiłkiem.”

Po piąte, nie tracenie uważności. Nazywane jest to również utrzymywaniem właściwej uważności. Powracanie do prawdziwej rzeczywistości tu i teraz, to właściwa uważność. Tym jest “nie tracenie uważności”.
Buddha powiedział: “Kiedy szukacie nauczyciela i miejsca schronienia, nie ma nic lepszego niż bycie uważnym. Jeśli nie tracicie uważności, to pożądania nie mogą się wkraść. Dlatego zawsze powinniście podtrzymywać uważność. Jeśli ją utracicie, to stracicie wszelkie zasługi. Jeśli moc waszej uważności jest wielka, nie zostaniecie zranieni przez pięć zmysłowych pożądań. Nawet jeśli się pojawią, to będzie tak, jakbyście w czasie bitwy nosili  zbroję, nie będziecie musieli niczego się obawiać. To jest nazywane nie traceniem uważności.”

Po szóste, praktykowanie osadzania się w zazen. (Przebywanie w rzeczywistości bez rozproszenia nazywa się osadzaniem się w zazen.)
Buddha powiedział: “Jeśli zjednoczycie swój umysł, to pozostanie on w harmonii. Jeśli umysł jest zharmonizowany, to możecie zobaczyć, że wszystkie rzeczy powstają i zanikają. Dlatego powinniście pilnie praktykować osadzanie się w zazen. Gdy urzeczywistnicie stabilność, umysł nie będzie już dłużej pomieszany. Jest to podobne do domostwa, które dba o swoje zasoby wody i utrzymuje zbiornik na wodę w dobrym stanie, tak aby woda nie wyciekała. Podobnie praktykuj osadzanie się w zazen, aby nie wyciekała woda mądrości. To jest nazywane byciem osadzonym i stabilnym.”

Po siódme, praktykowanie mądrości. (Mądrość jest słuchaniem i rozważaniem, praktykowaniem i urzeczywistnianiem.)
Buddha powiedział: „Jeśli będziecie praktykowali mądrość, będziecie wolni od chciwości i przywiązań. Zawsze praktykujcie wglądanie w siebie. Wówczas urzeczywistnicie wyzwolenie poprzez moją naukę. Jeśli nie czynicie tego, to nie podążacie Drogą. Mądrość jest statkiem, który poniesie was przez morze starości, choroby i śmierci. Jest wielką lampą rozświetlającą ciemności, doskonałym lekarstwem dla wszystkich chorych, ostrą siekierą ścinającą drzewo pożądań. Powinniście poprzez słuchanie i zastanawianie się nad naukami oraz poprzez wkładanie ich w praktykę, urzeczywistniać tę mądrość. Urzeczywistniając tą jasną mądrość, będziecie w stanie widzieć naturę rzeczy jasno przed sobą. To jest nazywane mądrością.”

Po ósme, unikanie zbędnych dyskusji. (Wykraczania poza rozróżnienia to unikanie zbędnych dyskusji. Doskonałe urzeczywistnianie prawdziwej rzeczywistości to jedynie unikanie zbędnego mówienia.)
Buddha powiedział: “Jeśli popadniecie w różnego rodzaju bezmyślną paplaninę, wasz umysł zostanie pomieszany. Nawet jeśli zostaliście mnichami, nie urzeczywistnicie wyzwolenia. Dlatego powinniście natychmiast porzucić pomieszane myśli i nawykowe gadanie. Jeśli chcecie urzeczywistnić radość i spokój, musicie zakończyć chorobę nawykowej gadaniny (ze sobą i z innymi). To jest nazywane “unikaniem zbędnych dyskusji.”

To jest osiem aspektów przebudzenia wielkich istot. Każdy zawiera osiem pozostałych, co daje sześćdziesiąt cztery. Jednakże tak naprawdę jest ich nieskończona ilość, podczas gdy jednocześnie jest ich sześćdziesiąt cztery.
To była ostatnia nauka udzielona przez naszego wielkiego nauczyciela Buddhę Siakjamuniego. Są to najwyższe instrukcje wielkiego pojazdu, wygłoszone w nocy piętnastego dnia drugiego miesiąca. Następnie wszedł w ostateczną nirwanę.
Buddha powiedział “Powinniście podążać niestrudzenie za prawdą, szukając wyzwolenia. Wszystkie rzeczy tego świata bez wyjątku są nietrwałe i podlegają zanikowi oraz rozpadowi. Zatrzymajmy się, nic już nie mówiąc. Czas przemija i wkrótce wygasnę. To są moje ostatnie instrukcje dla was.”
Dlatego też uczniowie Tathagaty powinni zgłębiać i praktykować te nauki. Ci, którzy ich nie znają, nie zgłębiają i nie praktykują, nie mogą się uważać za uczniów buddhy. Są one Skarbcem Oka Prawdziwej Dharmy Tathagaty i Cudownym Umysłem Nirwany. Jednakże dzisiaj większość ich nie zna, a ci, którzy je słyszeli, są nieliczni. Dzieje się tak z powodu sztuczek demonów. Również ci, którzy nie mają dobrych przyczyn karmicznych, nie są w stanie ich usłyszeć czy zobaczyć. W czasach prawdziwej dharmy oraz naśladownictwa dharmy, wszyscy uczniowie buddhy je znali i praktykowali. Dziś nawet jeden czy dwóch na tysiąc ich nie zna. Jaka szkoda! Obecnych czasów upadku dharmy nie można porównać z niczym. Bez zwłoki powinniśmy zgłębić tą nadzwyczajną naukę, póki jeszcze nie zniknęła. Nie bądźcie leniwi i nie szczędźcie wysiłku. Jest czymś trudnym nawet w czasie niezliczonych kalp napotkać buddha-dharmę. Jest także czymś rzadkim otrzymać ludzkie ciało. Urodzić się jako istota ludzka, to najlepsze z możliwych odrodzeń, ponieważ w świecie ludzi istnieje buddha, dharma, praktyka i urzeczywistnienie. Ludzie, którzy zmarli zanim Buddha Siakjamuni wszedł w nirwanę, nie mogli usłyszeć ani praktykować tych ośmiu aspektów przebudzenia wielkich istot. Teraz, dzięki dobrym przyczynom karmicznym, słyszymy je, zgłębiamy i praktykujemy. Teraz ślubujemy zgłębiać je i praktykować, rozwijać bez końca. Dzięki temu z pewnością urzeczywistnimy najwyższe przebudzenie i będziemy nauczać ich wszystkie istoty, dokładnie tak, jak Buddha Siakjamuni, bez żadnej różnicy.

Shobogenzo Hachidainingaku
Napisane w Eiheiji, 6 dnia, 1 miesiąca księżycowego, 5 roku Kencho (1253).

(…) Ci, którzy otaczają czcią zmarłego mistrza [Dogena], powinni kopiować ten tekst, chronić go i rozpowszechniać. To są ostatnie instrukcje Buddhy Siakjamuniego, a także końcowy przekaz nauk mistrza Dogena.
Ejo (1255)

Komentarz Roshiego Uchiyamy

  •  
  •